Al ruim 150 jaar ligt koppen verankerd in de spelregels van het voetbal, maar hoe lang nog? Nieuw onderzoek van de KNVB en het Amsterdam UMC laat zien dat spelers die tijdens een amateurwedstrijd koppen, direct na afloop meer stoffen in hun bloed hebben die kunnen wijzen op acute hersenschade. De KNVB stelde eerder al maatregelen in, vooral voor de jeugd. Hoe gaan voetbalclubs in Steenwijkerland met het nieuws om?

De Gezondheidsraad concludeerde in 2025 dat profvoetballers een verhoogd risico hebben op dementie en dat koppen daarbij waarschijnlijk een rol speelt. De KNVB voerde daarop maatregelen in. Zo speelt de jeugd met lichtere ballen en mogen spelers op bepaalde leeftijden indribbelen of een selfpass nemen. Een totaalverbod ziet de bond voorlopig niet zitten, ook niet in de jeugd, waar een speler gemiddeld slechts één keer per twaalf wedstrijden kopt.

“De jeugd kopt steeds minder”

Mede daardoor hebben de meeste verenigingen in Steenwijkerland geen maatregelen genomen om koppen bij hun jeugdelftallen tegen te gaan. Zo ook niet bij VHK in Sint Jansklooster. “Omdat de jeugd toch steeds minder kopt”, vertelt VHK-voorzitter Cor Heetebrij. “Ik heb jarenlang training gegeven aan de jeugd. Je moet als trainer echt aangeven dat ze moeten koppen, anders doen ze het niet. Daarom ligt hier naar mijn mening ook geen noodzaak.”

Bij vv d’Olde Veste ’54 volgen ze de richtlijnen van de KNVB en trainen ze af en toe op koppen. “Tegenwoordig gaat het hooguit om het aanleren van de techniek. Dan gooien we een bal rustig aan en laten we die terug koppen. Het gaat er vooral om dat spelers weten hoe ze moeten koppen als die situatie zich in een wedstrijd voordoet. Het is zeker geen onderdeel dat iedere training terugkomt”, vertelt René Jongbloed, voorzitter van de jeugdcommissie. “Maar koppen hoort op dit moment nog steeds bij het voetbal. Tijdens wedstrijden komen die situaties ook voor, dus is het belangrijk dat ze het goed leren. Overigens wordt er in de meeste wedstrijden niet eens zo vaak gekopt.”

“Ze zijn helemaal niet bezig met voorzetten of koppen”

VV Steenwijk en SV Giethoorn maken voor hun trainingen gebruik van feeton, een online platform en app voor voetbaltrainingen. “De oefeningen zijn vooral gericht op balvaardigheid en in mindere mate of helemaal niet gericht op koppen. Dat laatste zie je ook niet in voetbalwedstrijden in lagere klassen”, geeft voorzitter Gerrit Oosterhuis van VV Steenwijk aan. Ook Aaron Jen Hong Li, jeugdcoördinator van SV Giethoorn, ziet die ontwikkeling. “Bij de jongste jeugd ligt de focus vooral op veel balaanrakingen en dribbelen. Ze zijn helemaal niet bezig met voorzetten of koppen. Trainers worden er daarom bij ons dus niet direct op aangesproken.”

Richtlijnen

Veel clubs geven dus aan hier geen specifiek beleid op te hebben, want ze zien het aantal kopballen vanzelf afnemen. “We vinden het ook niet altijd nodig dat jonge spelers veel leren koppen. Meestal leren ze het vanzelf tijdens wedstrijden, want daar ontstaan die situaties nog wel”, vertelt Robin de Boer, afdeling jeugdzaken van SV Blokzijl. De KNVB-richtlijnen lijken volgens hem en de meeste andere clubs effect te hebben. “Bij ingooien werd vroeger toch vaak gekopt. Met indribbelen gebeurt dat veel minder, want nu ontstaat een normale voetbalsituatie waarin het spel doorgaat.”

Maar er zit volgens Robin wel verschil in leeftijd. “Als je kijkt naar de JO7 tot en met JO12, dan worden er vooral lage voorzetten gegeven. Bij de JO13 tot en met JO17 zie je die situaties soms wel anders ontstaan.” Juist bij die oudere jeugd ziet SV Giethoorn ook een keerzijde van de KNVB-richtlijnen. “Bij een JO15-team kan een indribbelende ingooi bijna een corner worden als iemand een goede trap heeft”, zegt Aaron. “Dan krijg je juist méér kopduels.”

Verbieden of niet?

De vraag kan dus gesteld worden of koppen misschien maar helemaal uit het voetbal moet verdwijnen of dat de bal eerst een keer moet stuiteren. “Voetbal evolueert; vroeger werd een corner gewoon de zestien in geslingerd. Tegenwoordig zie je veel meer variaties en combinaties met een schot vanaf de rand van het strafschopgebied”, ziet Hans Meijerink van FC Oldemarkt. “Vijftig jaar geleden stonden we met zware leren ballen over te koppen. Tegenwoordig ligt de focus veel meer op rondo’s en positiespellen dan op hoge voorzetten en koppen. Verbieden is niet direct een goed idee, maar ik denk wel dat het die kant op gaat. Er wordt nu al veel minder gekopt, dus uiteindelijk kun je er misschien ook wel helemaal mee stoppen. Persoonlijk zou ik daar geen moeite mee hebben.”

“Tegenwoordig ligt de focus op positiespellen”

Ook bij andere clubs klinkt die gedachte voorzichtig door. “Als je er echt iets aan wilt doen, moet je het bij de bron aanpakken”, zegt Ruud van den Hengel, voorzitter van V.V. Kuinre. “En dat is uiteindelijk het koppen zelf verbieden of tot een bepaald niveau.” Bij Olde Veste denken ze daar nog anders over. “Dat vind ik zelf een lastige discussie. Wij richten ons vooral op ontwikkeling, techniek en spelplezier. Ontwikkeling vinden wij belangrijker dan winnen. En zolang koppen bij voetbal hoort, brengen we die vaardigheid ook bij”, aldus René Jongbloed.

Wat in ieder geval bij de meeste clubs doorklinkt, is het willen meebewegen met mogelijke, nieuwe regels. Als het maar voor iedereen geldt en de verantwoordelijkheid niet bij de verenigingen zelf komt te liggen. Tot die tijd is de verwachting dat er weinig verandert op het veld: zolang koppen onderdeel blijft van het spel, zal het ook blijven gebeuren.