Het nieuwe coalitieakkoord van de gemeente Steenwijkerland, getiteld Daadkrachtig en Dichtbij, kan rekenen op gemengde reacties vanuit de oppositie. Zowel Forum voor Democratie (FvD) als D66 en het CDA uiten stevige kritiek op de mate van concreetheid en de uitvoerbaarheid van de plannen.

Toegegeven: een oppositie die alleen met halleluja’s reageert op een coalitieakkoord moet nog worden uitgevonden. Een beetje makkelijk schieten is het af en toe wel, maar de reactie van de oppositie op het coalitieakkoord Daadkrachtig en Dichtbij, biedt tegelijkertijd een inkijkje in hoe partijen het document lezen. In dit geval is dat misschien nog wel extra interessant. Er ligt namelijk een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Dat betekent dat er, ondanks de ruime meerderheid van de coalitie, nog volop ruimte is voor oppositiepartijen om invloed uit te oefenen op de uiteindelijke invulling van het beleid.

Spreidingswet

FvD zegt zeer kritisch te zijn op het coalitieakkoord. De partij, die na de afsplitsing van de Lijst Van Andel de helft van haar zetels zag vertrekken, blijft hoe dan ook een factor van betekenis. Vanuit het niets behaalde de partij vier zetels bij de verkiezingen. Het migratiedebat kan daar best eens een grote rol in hebben gespeeld. Het is in ieder geval een onderwerp dat lijsttrekker Henri ter Horst vrij snel aansnijdt.

“Er wordt natuurlijk gezegd dat het vaststaat dat we 225 opvangplekken moeten realiseren. Maar dat is niet het hele verhaal”, meent hij. “Kijk bijvoorbeeld naar de gemeente Westland. Die heeft met hetzelfde vraagstuk te maken gehad. Daar wilde een coalitie de Spreidingswet ook doorvoeren. Daar is veel weerstand tegen georganiseerd, waardoor het uiteindelijk niet is doorgegaan. Het COA zoekt natuurlijk gemeenten die de Spreidingswet met open armen ontvangen. Ik vind dat je daar best wat meer tegengas mag geven. Maar nu lezen wij in het coalitieakkoord simpelweg dat men de wet gaat respecteren.” Ook ziet FvD graag dat er hierover een gesprek met omliggende gemeenten wordt aangeknoopt.

Overigens is het niet heel vreemd dat een coalitieakkoord vermeldt dat een wet wordt gerespecteerd. Het betekent in ieder geval dat de vier partijen het hierover eens zijn geworden. Op dit moment voldoet Steenwijkerland nog niet aan de opgave uit de Spreidingswet. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en de gemeente hebben overeenstemming bereikt over het plan om tijdelijk tachtig asielzoekers op te vangen in het Fletcher Hotel in Steenwijk.

Daarmee is de komst van de opvanglocatie echter nog niet definitief. Op 22 juni vindt eerst nog een bijeenkomst plaats voor omwonenden. Daarna moet een bestuursovereenkomst worden ondertekend en dient het COA een vergunningaanvraag in. De bedoeling is dat alle benodigde procedures nog dit jaar worden afgerond.

In het hotel zullen zogenoemde nareizigers worden opgevangen. Om aan de eisen van de Spreidingswet te voldoen, moeten in de komende periode nog eens 140 extra opvangplekken worden gerealiseerd. In het coalitieakkoord worden vooralsnog geen andere mogelijke opvanglocaties genoemd.

CDA mist richting

Maar kritiek komt niet alleen van FvD. Ook het CDA, met drie zetels de grootste oppositiepartij in de raad, mist iets wezenlijks in het akkoord. “Deze coalitie wil woningen bouwen, goed op de financiën passen en kritisch zijn op de leefomgeving. Dus dat is op zich mooi. Alleen verwacht je in zo’n stuk ook nog wel wat ambitie. Dat er wat verder wordt gekeken en dat er een visie onder ligt”, zegt fractievoorzitter Jan van Beekhuizen.

Volgens hem is het akkoord wel erg algemeen opgesteld. “Ze zullen zeggen dat het een hoofdlijnenakkoord is en dat is ook zo. Maar dit zijn hoofdlijnen met hoofdletters. Je kunt niet zeggen dat het fout is, maar ik had wel wat meer ambitie en meer visie gehoopt en verwacht.”

Als voorbeeld noemt Van Beekhuizen de woningbouwambities. “Roepen dat je veel woningen gaat bouwen is mooi, maar het vraagt ook dat je kijkt naar wat je waar gaat bouwen. Er wordt bijvoorbeeld wel gezegd dat 30 procent sociale woningbouw gewenst is, maar er wordt niet uitgewerkt hoe je omgaat met verschillende behoeften per dorp of wijk.”

Concreet

Ook op dat punt ziet FvD dezelfde tekortkoming. “Het is een heel algemeen stuk met genoeg mooie doelstellingen, maar nergens staat concreet vastgesteld of opgeschreven hoe ze dat gaan doen. Het zijn hele leuke ambities, maar of ze haalbaar zijn?”, vraagt Ter Horst zich af.

D66 ziet die lacune eveneens, aldus fractievoorzitter Thom de Vries-ten Klooster: “Veel klinkt goed en, als je het hardop uitspreekt, klinkt het zelfs al alsof het is uitgevoerd. Ambities missen we niet, maar wel de keuzes. Als alles belangrijk is, is uiteindelijk niets belangrijk. Dus wat zijn de prioriteiten? Wat wordt als eerste aangepakt en waar kiest de coalitie bewust niet voor?”

Netcongestie en biodiversiteit

Een onderwerp waar het CDA en FvD hun kritiek in terugzien, is netcongestie. “Ze willen de netcongestie aanpakken”, vervolgt Van Beekhuizen, “heel goed, maar hoe zie je dat dan in relatie met energieopslag, windmolens, zonnepanelen en wat waar mogelijk is? De woorden staan er allemaal wel in, maar er wordt niets mee gedaan. Wat zijn nou de belangrijke doelen voor de komende vier jaar? Waar kunnen we over vier jaar zeggen: dit was het doel en dit is gehaald?”, vraagt Van Beekhuizen zich af.

FvD kijkt daar vanuit een andere invalshoek naar, maar komt uiteindelijk tot een vergelijkbare conclusie. Duurzaamheid willen ze opknippen in twee onderdelen. “Je hebt verduurzaming door isolatie van woningen. Daar kunnen wij natuurlijk niet tegen zijn; je ziet ook dat dat effect heeft. Maar dan heb je ook het stimuleren of zelfs verplichten van zonnepanelen en dergelijke. Je ziet hoeveel problemen dat nu al oplevert met de terugleverkosten die bij sommige energieleveranciers hoog zijn.”

FvD mist bovendien een verwijzing naar kernenergie. “Kleine modulaire reactoren lijken ons het onderzoeken waard. Veel mensen die voor duurzaamheid zijn, zijn misschien niet direct voor kernenergie, maar een onderzoek kan toch nooit kwaad?”

De Vries noemt zelfs al een voorbeeld van ambitieuze woorden die nu al niet gepaard gaan met daden. “In een overleg over de natuurgebieden Weerribben en Rottige Meente, deze week, kozen deze vier partijen voor het minimaal noodzakelijke en niet voor wat ecologisch beste is. Terwijl in de prachtige plannen wel mooie woorden op papier staan over natuur en biodiversiteit.”

Transparant over financiën

Per saldo staan de drie partijen niet eens bijzonder negatief tegenover het akkoord. De kritiek richt zich vooral op het ontbreken van richting, concrete keuzes en antwoorden op de vraag hoe de ambities gerealiseerd moeten worden. D66 heeft wel expliciete kritiek op de financiële onderbouwing van het akkoord. De Vries: “Goede voorzieningen, woningen, scholen, de wegen, die zijn iets waard. Met deze plannen gaan we dat hopelijk allemaal realiseren, maar dan zullen de woonlasten wel gaan stijgen. Met maar liefst zo’n honderd euro per huishouden. Dan behoren we nog steeds bij de goedkoopste gemeenten van Nederland, maar wees daar wel open over. Alle investeringen zijn niet gratis, maar we missen een uitgewerkt hoofdstuk over wat deze ambities allemaal kosten. En wat gebeurt er als het geld op is? Welke keuzes worden dan gemaakt en waar liggen de kaders?”

Het CDA ziet daarnaast dat sommige lokale dossiers nauwelijks terugkomen. Zo noemt Van Beekhuizen onder meer de positie van Steenwijk zelf, de binnenstad, de bibliotheek en het museum als onderwerpen die volgens hem meer aandacht hadden mogen krijgen. Toch benadrukken de drie partijen dat zij de komende jaren constructief oppositie willen voeren. “Tegelijkertijd denken wij”, voegt Ter Horst hieraan toe, “dat de coalitie spijt gaat krijgen van dit akkoord. Er staan simpelweg veel zaken in die volgens ons niet haalbaar zijn.”

Waar vrijwel alle partijen elkaar waarschijnlijk zullen vinden, is woningbouw. Daar gaat veel aandacht naartoe en iedereen wil bouwen. Het verschil zit vooral in de vraag hoe die ambitie werkelijkheid moet worden gemaakt. En daar lijkt de komende vier jaar nog genoeg politieke discussie over te ontstaan.